Antalya Büyükşehir Belediyesi Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü (ASAT), Kumluca ilçesindeki Karaağaç su kaynağına HES projesi yapacak. Bunun üzerine Alakır-Karacaören Doğa Kültür Derneği, "Kirli suyu halka içirip temiz kaynak suyuna HES yapılacak" diyerek tepki gösterdi.
Antalya’da Kentin içme ve kullanma suyu rezervi olarak, Isparta ilinin atık suların karıştığı Karacaören Barajının ayrıldığı Antalya’da doğal kaynak suyuna HES yapılmak istenmesi tepki çekti. Alakır-Karacaören Doğa Kültür Derneği’nin konuyla ilgili açıklamasında, “Daha geçen yıl Antalya Doyran içme suyu üzerine yapılmak istenen HES projesine Büyükşehir belediyesi tarafından, içme suyuna zarar verileceği gerekçesiyle olumsuz görüş verilmiş ve proje iptal edilmişti. Yerel halkın haklı tepkisinin bu kararda önemli rolü olduğunu biliyoruz. Şimdi aynı Büyükşehir belediyesinin su şirketi olan ASAT Kumluca'da içme suyumuza kendisi HES planlıyor. ‘Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu’ diye sormak hakkımızdır diye düşünüyoruz” denildi.
ENERJİ SANTRALLERİ KURULUMU İÇİN HAZIRLIK
Antalya’nın Kumluca ilçesinde bulunan Alakır Vadisindeki HES’lerin yeterli su bulunmadığı için enerji üretiminde zorlandıkları geçtiğimiz haftalarda gündeme gelmişti. Bazı HES’lerde enerji üretimini sürdürebilmek için destekleyici güneş enerjisi santralleri kurulumu için hazırlık yapıldığı biliniyor. Yaz aylarında su kıtlığı, kış ve bahar aylarında ise sellerle boğuşan bölgede, bu yaşanan döngü yeni iklim normali haline geldi.
HES’LER SU BULAMAZKEN ASAT ALAKIR’DA HES YAPACAK
Ancak buna rağmen Alakır Çayının ana su kaynaklarından biri olan Karaağaç doğal su kaynağına ASAT tarafından HES yapılmak istenmesi, yöre halkı tarafından tepkiyle karşılandı. Nitelikli içme suyu kaynağının enerji üretimine konu edilmesi, endişe yarattı. Projeyle ilgili hazırladığı dosyayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sunan ASAT, Kuzca Mahallesi sınırlarında bulunan ‘tarla’ vasıflı arazide HES inşa etmek için kolları sıvadı. 18 Şubat 2026 tarihinde, projeyle ilgili ÇED sürecinin başladığı duyuruldu.
İÇME SUYUNDAN ELEKTRİK ÜRETME PROJESİ
Proje dosyasında yer alan bilgilere göre, 1670 metre karelik alanda inşa edilmesi planlanan “Kumluca Basınç Kırıcılı Enerji Santrali- 2 (BKES-2)” projesi ile inşa edilecek HES’in, 1,37 MWe kurulu güce sahip olacağı belirtiliyor. Proje tanıtım dosyasında, şu ifadelere yer veriliyor: “Tesis bünyesinde üretilecek elektrik enerjisi, kurulacak 1600 kVA gücündeki trafo ve yaklaşık 3,5 km uzunluğundaki bağlantı hattı vasıtasıyla, bölgedeki enerji arz güvenliğine katkı sağlamak üzere TEİAŞ Ovacık Trafo Merkezi (TM) ile ilişkilendirilmiş dağıtım şebekesine aktarılacaktır… Ülkemiz hızlı bir şekilde sosyal ve ekonomik gelişim göstermek ve bu gelişmeye paralel olarak ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisini kesintisiz, kaliteli, güvenilir ve ekonomik olarak çevreyi en az etkileyecek şekilde üretmek durumundadır
‘İSALE HATTININ TEMEL AMACI TEMİZ İÇME SUYU’
İçme suyu isale hatlarının temel amacı bölge halkına kesintisiz içme suyu sağlamak olup, bu proje ile mevcut hat üzerindeki hidrolik potansiyelden faydalanılarak ülke ekonomisine ilave bir katma değer sunulacaktır... Bu proje sadece bir enerji üretim tesisi değil, aynı zamanda enerji verimliliği odaklı bir ‘enerji geri kazanım’ tesisidir; bu sayede içme suyu iletimindeki enerji maliyetlerini düşürme potansiyeline sahiptir. İnşaat faaliyetleri, belirlenen parsel alanı içerisinde inşa edilecek santral binası ve üretilen enerjiyi TEİAŞ Ovacık Trafo Merkezi (TM) üzerinden şebekeye aktaracak olan yaklaşık 3,5 km uzunluğundaki elektrik enerji nakil hattı ile sınırlıdır.”
ALAKIR’DAN PROJEYE TEPKİ VAR
ASAT’ın doğal kaynak suyundan elektrik üretmeyi amaçlayan HES projesine Alakır-Karacaören Doğa Kültür Derneği tepki gösterdi. Karaağaç kaynağının, Kumluca’nın tek içme suyu olduğu belirtilen açıklamada, bu kaynak üzerinde HES yapılmak istenmesinin dehşet verici olduğu vurgulanarak şöyle denildi: “Kumluca’mızın yegane içme suyu olan Karaağaç kaynak suyumuz üzerine bir HES planlandığını üzüntü ve dehşetle öğrendik. Hem de bu HES, bizzat içme suyumuzu koruması gerektiğini düşündüğümüz şirket olan ASAT tarafından planlanmıştı! ‘Sözün bittiği’ yerdeyiz. Ancak söylememiz gereken çok şey var. ASAT içme suyumuz üzerine HES yapmak istiyor. Hazırlanmış olan Proje Tanıtım Dosyasında (PTD) gerekçe olarak ‘ASAT’ın su iletimi için kullandığı enerji maliyetlerini azaltmak’ olarak gösterilmiş. Yani ASAT, bizlere zaten çok pahalıya sattığı içme suyumuzu bize vermeden önce suyu bir türbinden geçirerek daha fazla para kazanmak amacıyla bu projeye kalkışmış. Oysa biz aboneleriyle yaptığı sözleşmelerde ASAT zaten bütün su iletim masraflarını hesap etmiş ve litre fiyatını zaten bu masraflara göre belirlemişti. Ama şimdi aynı ASAT, deyim yerindeyse ‘çamura yatıyor’ ve ‘benim masrafım çok, sizin içme suyunuzu türbinden geçirip para kazanacağım, bunun sonucunda suyunuza ne olacağı benim umurumda değil’ diyor, bize verdiği temiz ve el değmemiş su sağlama sözünü hiçe sayıyor.”
‘ASAT’IN GÖREVİ TEMİZ İÇME SUYU SAĞLAMAK’
ASAT’ın bir enerji şirketi değil, içme suyunu korumak ve en temiz haliyle halka ulaştırmakla yükümlü bir kuruluş olduğu hatırlatılan dernek açıklamasında, “Yani aslında başka bir enerji şirketi kalkıp içme suyumuz üzerine böyle bir HES yapmak istese, ASAT o şirkete ‘dur, içme suyuna dokunma’ demesi gereken şirkettir. ASAT’ın böyle bir işe kalkışması, kendi görev tanımıyla çelişen, dahası etik olarak uygunsuz bir durum yaratmaktadır. En temel vatandaşlık haklarından biri temiz suya erişimdir. En temel kamu hizmetlerinden biri, halka temiz su sağlanmasıdır. Devlet kurumları eliyle sağlanması gereken bu hizmet ve karşılanması gereken bu hak, diğer temel hak ve gereksinimler gibi özel şirketlere devredildiğinden beri vatandaş maduriyetleri her gün farklı bir şekilde ve şiddetini arttırarak ortaya çıkmaktadır. Anlaşılan o ki, ASAT adlı Antalya Büyükşehir Belediye şirketi de, temiz su sağlama kamu görevini, kar elde etme hırsıyla tehlikeye atmakta bir beis görmemektedir” ifadelerine yer verildi.
‘HES İÇME SUYUNUN KİMYASINI BOZACAK’
Proje ile ilgili ÇED dosyasında, söz konusu HES’in kurulumunun içme suyuna olası etkileri hakkında tek satır bilginin bile yer almadığına dikkat çekilen açıklamada, şöyle denildi: “Anlaşılan bir kurum olarak ASAT kamuyu çevre bileşenlerinden biri olarak görmüyor. Şirket olarak ise, müşterilerinin suyun kaltiesi hakkında endişelenebileceğini göz önüne almıyor, belki de dikkate almıyor bunu. Müşterisine saygısızlık ediyor. İçme suyumuz üzerine yapılmak istenen HES projesinin detaylarına baktığımızda, bunun 2016 yılında aynı adla hazırlanmış olan HES’in hemen hemen aynısı olduğunu görüyoruz. 2016 yılında ortaya atılan projede birden çok türbin planlanmıştı, bu projede ise bir tek türbin var, tek fark bu. 2016 yılındaki proje, HES türbininin içme suyumuzun kimyasını bozacağı görüşü hakim olduğu için çok tepki çekmiş ve rafa kaldırılmıştı. ASAT bu tepkilerden ders almış olacak ki, Kumluca’da kimseye duyurulmadan proje hazırlanmış ve ÇED başvurusu aşamasına kadar gelinmiş.”
‘PARASINI ÖDEDİĞİMİZ SU ÇÜRÜTÜLMESİN’
ASAT’ın uygulamak istediği HES projesinin, sadece 1,3 MWe gücünde bir ‘mikro HES’ olduğunun altı çizilen açıklamada, “içme suyumuz, hiçbir derde deva olmayacak kadar az bir enerji üretimi için tehlikeye atılmaktadır. Belli ki ASAT idaresinin, öncelikler konusunda bilgi ve muhakeme eksiği var, en az etik değer eksiği olduğu kadar. Sonuç olarak; ASAT’ın, görev tanımına karşı olan bu HES projesini gerçekleştirmesi, içme suyumuzun güvenliğini tehlikeye atacaktır. Görüşünü aldığımız akademisyenler, türbinden geçirilen içme suyunun ‘çürük su’ya dönüşme riski olduğunu belirtmekteler. Her içme suyunun içeriği farklıdır ve türbinlenme esnasında suyun içindeki organik materyalin parçalanması, bunun sonucunda da bakteri ve mantar oranlarının değişmesi ihtimalleri söz konusudur. Bunlar gerçekleşmese bile, sözleşme yaparak yıllardır parasını ödediğimiz içme suyunun sadece içme suyu olarak kalmasını, ortasında yağlı mil bulunan bir türbinden geçirilmemesini talep etme hakkımız var” denildi.
BÜYÜKŞEHİR DOYRAN’DAKİ HES’E OLUMSUZ GÖRÜŞ VERMİŞTİ
Geçtiğimiz yıl Antalya’nın Konyaaltı ilçesi sınırlarında Doyran içme suyu kaynağı üzerinde yapılmak istenen HES projesine büyükşehir belediyesi tarafından, içme suyuna zarar verileceği gerekçesiyle olumsuz görüş verilerek bu projenin iptal edildi hatırlatılan dernek açıklamasında ayrıca şu ifadelere yer verildi: “Yerel halkın haklı tepkisinin Doyran’daki HES’in iptaliyle ilgili kararda önemli rolü olduğunu biliyoruz. Şimdi aynı büyükşehir belediyesinin su şirketi olan ASAT Kumluca'da içme suyumuza kendisi HES planlıyor. ‘Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu’ diye sormak hakkımızdır diye düşünüyoruz. Doyran'da zararlı olan içme suyuna HES projesi, Kumluca'da zararsız mıdır? Yoksa ASAT ve belediye kamuya temiz su hizmeti vermektense bir şirket gibi sadece kar etmeyi mi öncelemektedir?
‘HUKUKİ YOLA BAŞVURACAĞIZ’
Hatırlatmak isteriz ki, Alakır Nehri üzerine kurulu bulunan HESler yeterli su olmadığı için düzenli elektrik üretimi yapamamaktadırlar. Kurulmaları baştan yanlış olan bu HESlere su sağlamak için Karaağaç su kaynağımıza kelepçe takılmıştır ve suyun büyük kısmı HESlere aktarılmaktadır. Bu kelepçe yüzünden çeşmelerimizden akan suyun basıncı azalmıştır. Yaz aylarında üst katlara su çıkmamaktadır. Hal böyleyken, bir de içme suyumuzun üzerine HES yapılması kabul edilemez bir girişimdir. ASAT'ı bu yanlış projeden vazgeçmeye davet ediyoruz. Alakır – Karacaören Doğa Kültür Derneği olarak, bu talihsiz HES projesini iptal ettirmek için, hukuki yollar da dahil olmak üzere her türlü yasal girişimde bulunacağımızı ASAT idaresine ve sayın Kumluca halkımıza duyurmak isteriz. Önümüzdeki günlerden itibaren bu Hesin iptali için bir imza kampanyası başlatacağız. Söz konusu projenin ÇED gerekli değildir alması durumunda ise dava açacağız. Kumluca’lı komşularımızı bu projeye bizimle birlikte karşı çıkmaya çağırıyoruz ve haykırıyoruz: ASAT, içme suyumuzda dokunma!”
ATIK DEPOSUNA KARACAÖREN BARAJI İÇME SUYU KAYNAĞI YAPILDI
Nüfusu 3 milyona yaklaşan turizm ve tarım kenti Antalya’nın gelecekteki su sorununu çözmek için, 43 km mesafedeki Karacaören Barajı ayrılmıştı. Isparta il merkezi ile, barajın su toplama hafızasında yer alan irili ufaklı pekçok yerleşimin atık sularının karıştığı baraj gölü, geçmişte kirlilik kaynaklı balık ölümleri ile sık sık gündeme gelmişti. İçme suyu rezerve olan baraj gölünün birlikten korunması için 2017 yılında çıkartılan özel hükümler yeterince uygulanmazken, kirlilikle ilgili gerekli tedbirlerin alınmaması Sayıştay raporlarına da yansımıştı. İl genelindeki temiz su kaynaklarının üzerine HES inşa edilmesi gündeme gelirken, enerji amacıyla inşa edilen ve 1990’ların başından itibaren kirliliğe maruz kalan Karacaören Barajının sularının içme suyu rezervi olarak ayrılması su yönetimi konusundaki çelişkileri ortaya koyuyor. /ANTALYAKÖRFEZ – Yusuf YAVUZ
