Strateji Politika ve Tasarım Grubu
Ankara–2022
Dünyanın Temel Öncülleri
- “Küresel Gelir” artarken, tüm yoksullukla mücadele programlarına rağmen; küresel yoksulluk da derinleşmektedir.
- Paranın satın alma gücü düşmekte; gıda ve sağlık gibi zorunlu ihtiyaçlar, lüx haline gelmektedir.
- Ülke vatandaşlarının kendi şahsi kullanımına terkedilemeyecek kadar geniş mülk ve araziler de düzen adına, “devlet” tarafından koruma altındadır.
- Yurttaşlara da bunun karşılığı olarak YTG ödenmektedir.
- Yoksulluk, özellikle aileleri olumsuz etkilemekte; bundan
- Engellilik ve yaşlılık, mecburen destek gerektirmektedir.
- Yoksullar açlık ve sefalete terkedilmesin derken; aylaklığı tercih edecek bir gelir de söz konusu olmamalıdır.
- Ekonomik ve toplumsal yükümüz arttı.
- Demografi değişti
- Kent ve Kır dengesi % 92 + %8
- Açlık sınırı Asgari ücret seviyesindedir.
- Yararlanan sayısı arttıkça Kalite ve beklenti düşüyor.
- Aktif nüfus (15-64) 64,5 milyon
- İşgücüne katılım %53 (oran düşük)
- İstihdam/toplam işgücü 30,9/34,4 milyon
- İşsiz sayısı 3,5 milyon
- Genç işsizler artıyor % 20 ( ¼)
- Niteliksiz istihdam 4,3 milyon
- Yıllık işgücüne Katılım 250-800 bin
- Yıllık yeni istihdam edilen 400-600 bin
- Türkiye’de tarımsal nüfus %16.
- AB ort. % 2
- ABD'de % 4
- Japonya'da % 6
- Milli gelir düşük (8.000 dolar)
- Tasarruf düşük (%11-13) %20 olmalı
- Para banka-TCMB var ama kurumsal/yapısal sorunlar var
- Gizli /açık işsizlik ücretler düşük
- Nitelikli işgücü ve istihdamına yönelik projeler yetersiz…
- Dezavantalı kesimlerin sayısı artıyor,
- Çok kişiye az az dağıtılıyor…
- Proje18 Gençlik Projesi:
- Aile Sigortası Projesi:
- Türkiye İçin YTG’nin Uygulanabilirliği
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan, 18 yaşını doldurmuş herkes bu geliri hak etmektedir.
- Devletin, kendi vatandaşlarına ayırdığı kaynak ile
- üretim ve istihdam yoluyla ekonomiyi canlandırmak, dolayısıyla milli geliri arttırmaktır.
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmakla elde edilen hak,
- Artan milli gelir sebebiyle oluşan refah payı.
- 18 yaşını dolduran gençlere can suyu niteliğinde bir imkan sunulacaktır.
- Amaç, ülkenin dinamik gücünü harekete geçirmektir.
- Özellikle kendi hayatları için bir destek-güvence niteliğindedir.
- Bunu iş için kullanabilecekleri gibi kendilerini geliştirecek bir eğitim, kurs ve bilgi görgü amaçlı da kullanabileceklerdir.
- Uygulama 18 yaşını dolduran gençleri kapsamaktadır.
- Bu aşamanın iki kritik noktası yer almaktadır:
- Mevcut 18 yaşını dolduranlar için kaynak imkan sunulması,
- Yeni doğanlar ile henüz 18 yaşına girmemiş olanlar için “Birikimli bir program” oluşturulması.
- Türkiye’de yıllık yeni doğan “bir milyon bebek” için kaynağı bütçeden oluşturulan fonlar, 18 yaşına geldiğinde sahiplerine teslim edilmek üzere çeşitli tasarruf ve yatırım araçlarında değerlendirilecektir.
- Sistemin uygulanması, bütçe hakkının da gereği olarak “Bütçe içi Fon” şeklinde olacaktır.
- Gençlik Veri Merkezi (GençVeriM) : Gençlerin demografik durumu, sosyo-ekonomik yapısının toplandığı merkezler.
- Gençlik Teşvik Merkezi (GençTeM) :
- Gençlik Bankası (GençBank) : Fonların toplanıp yönetilen birim
- Halihazırda 18 yaşına ulaşmış 1.3 milyon genç bulunmaktadır.
- Bir yasal düzenleme ile hak eden her bir 18 yaşındaki yurttaş için 100.000₺ kişi başı ödeme planlanmaktadır: Toplam 130 milyar ₺ tutarındadır.
- İlk yıllar devlet bütçesine bu iş ve işlemler için ek kaynak konulmalıdır. Bu rakam;
- YTG Başlangıçta hazır kaynakları hedefleyeceği için bütçe açığını arttırıcı olarak görülmektedir, doğrudur.
- Bu yüzden bu sürecin bir hazırlık safhası gereklidir:
- Aile Sigortası Uygulaması
- Bakanlık içinde bir Genel Müdürlük
- Ya da SGK gibi başkanlık birimi olarak; örgütlenmelidir.
- Her aile ayırım yapmaksızın değerlendirilir:
- Değerlendirme kurulları marifetiyle desteklenecekler tespit edilir.
- Üretime katılabilecek olanlar
- Bilgi beceri sahibi olanlar.
- Aile Sigortası Sistemi, dezavantajlı olabilecek kesim olarak kadınları öncelemektedir.
- Kadın istihdamı %30 seviyelerinde (kötü)
- Genel Ücret sisteminde 1/3 daha az ücret
- Çalışma süresi olarak daha fazla çalışıyor,
- Sorumlulukları da –çocukların sorumluluğu ve aile büyüklerinin bakımı da kadına yüklendiği için- artmaktadır.
- Sosyal Güvenlik ve Sosyal
- Bütçeden “Sosyal Koruma Harcamaları” kapsamında kullanılan kaynak milli gelirin %13’üne kadar çıkmaktadır.
- “Sosyal Koruma Harcamaları” ~1 trilyon ₺ kadardır.
- Bu rakamın yaklaşık yarısı emekli ve yaşlılık harcamalarına giderken;
- ¼ kadarı da hastalık ve sağlık bakımı için kullanılmaktadır.
- Diğer kısmı da “dul ve yetim” aylıklarıdır.
- Dolayısıyla Aile destek Projesi ve YTG için derhal ayrılması gereken kaynak toplam sosyal koruma
- KDV ve ÖTV üzerindeki %1-3 arası bir oran bu amaçla kullanılabilir. Bu değer bir yıllık kaynağın sağlanması demektir.
- Yeni vergiler konulması (Vergi ya da Fon uygulaması burada yer alabilir.) (Bütçe İçi Fon).
- İşsizlik sigortasının belirli bir payı bu amaçla kullanılabilir (%20-
- Mülkiyet devri ile ilgili gelirler. Özellikle Türkiye’de enflasyonun temel sebebi haline gelen yüksek konut fiyatları ile ilgili projeler geliştirilmesinden sağlanan kaynak, önemli bir sorun çözme imkanını verecektir.
- Hane halkı giderlerinde konut %50’yi aşmıştır. Yüksek fiyatların önüne geçmek amacıyla, yeni yerleşim alanları; yılda 200bin konut ile banliyö ve uydu kentler projesi hayata geçirilerek, bunlardan önemli bir kaynak sağlanır.
- Bütün bu şartlar ilk takvim yılı için dahi ihtiyacın üç katı kaynak oluşturma imkanını sağlamaktadır.
- Proje için, ilk başta kaynak gerekmektedir.
- Sürecin işlemesi, hem üretim hem istihdamı, dolayısıyla talebi tetikler mahiyettedir.
- Ekonomide «hızlandıran» etkisinin çok kısa sürede (ilk yıl dahil) taleple başlayan bir üretim artışına sebep olması kesindir.
- Sosyal Koruma Harcamalarının yeniden organizasyonu verimliliğin de keşfedilmesinde etkilidir.
- Kısa sürede üretim ve istihdam, orta vadede verimlilik, proje için önemli bir kaynak olacaktır.
- Mevcut yararlanıcılar söz konusudur: Mağduriyetlere fırsat verilmemelidir.
- Özellikle YTG 18 yaşı hedef almakla birlikte; ilk defa uygulanacağı için, 3 yıl öncesi ve 3 yıl sonrasını planlayabilmelidir. (15-21) yaş…
- Projeler, kaynak dağıtmayı öngörmektedir: Hazırlık, karar verme ve sürdürülebilirlik için “güven” şarttır.
- Aile Sigortası için de veri sistemi etkin bir değerlendirme ve karar verme aşaması olursa toplumun yarısı etkilenecektir.
- Hane halkı yoksulluğu talep yanlı geliştikçe suç eğilimi de azalacaktır. İstihdam ve üretim…
- Bütçe imkanları pozitif etkilenecektir.
- Sayıyı arttırmak memnuniyeti ve beklentiyi boğar.
- Sivil Toplum, harekete geçirilmelidir.
